اسپرم صفر درمان دارد؟ | درمان آزواسپرمی توسط متخصص اورولوژی

اسپرم صفر یا آزواسپرمی یکی از چالش‌ برانگیزترین علل ناباروری مردان محسوب می‌ شود که می‌ تواند نگرانی‌ های زیادی برای زوج‌ هایی که قصد فرزندآوری دارند ایجاد کند. این وضعیت به دلایل مختلفی از جمله اختلالات هورمونی، مشکلات بیضه، انسداد مسیرهای خروج اسپرم یا عوامل ژنتیکی رخ می‌ دهد و تشخیص دقیق آن نیازمند بررسی‌ های تخصصی است.
آگاهی از مفهوم اسپرم صفر و آشنایی کلی با مسیرهای تشخیص و درمان اسپرم صفر، نقش مهمی در انتخاب روش‌ های درمانی مناسب و افزایش شانس باروری خواهد داشت، موضوعی که در ادامه به‌ صورت جامع‌ تر به آن پرداخته می‌ شود.

اسپرم صفر یا آزواسپرمی چیست؟

اسپرم صفر یا آزواسپرمی به وضعیتی در مردان اطلاق می‌ شود که در آن مایع منی فاقد اسپرم است و تعداد اسپرم‌ ها به‌ طور کامل صفر گزارش می‌ شود. این مشکل یکی از علل اصلی ناباروری مردان محسوب می‌ شود و حدود 1 درصد از کل مردان و نزدیک به 15 درصد از مردان نابارور را درگیر می‌ کند.
آزواسپرمی معمولاً هیچ علامت ظاهری مشخصی ندارد و فرد از نظر میل جنسی و توانایی نعوظ طبیعی است؛ به همین دلیل اغلب زمانی تشخیص داده می‌ شود که زوجین پس از مدتی تلاش برای بارداری به نتیجه‌ ای نمی‌ رسند. در چنین شرایطی، احتمال دارد آزواسپرمی عامل اصلی عدم بارداری باشد، از همین رو بررسی‌ های تخصصی برای تشخیص دقیق و تعیین مسیر درمان اهمیت زیادی دارد.

علل اسپرم صفر

اسپرم صفر یا آزواسپرمی می‌ تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که به‌ طور کلی در دو دسته انسدادی و غیرانسدادی قرار می‌ گیرد. تشخیص دقیق نوع علت، نقش تعیین‌ کننده‌ ای در انتخاب روش درمان و حفظ توان باروری مرد دارد.

علل انسدادی آزواسپرمی

در این حالت، اسپرم تولید می‌ شود اما به دلیل وجود مانع، امکان خروج آن وجود ندارد.

• ضربه یا آسیب به مجاری تناسلی: می‌ تواند باعث انسداد مسیر عبور اسپرم شود.
• عفونت‌ ها و التهاب‌ ها: با ایجاد اسکار یا تنگی مجاری، مانع انتقال اسپرم می‌ شوند.
• جراحی‌ های قبلی لگن یا دستگاه تناسلی: ممکن است به مجاری اسپرم‌ بر آسیب وارد کند.
• ایجاد کیست در مسیر انتقال اسپرم: باعث مسدود شدن مسیر خروج اسپرم می‌ شود.
• وازکتومی: بستن عمدی لوله‌ های اسپرم‌ برتوسط پزشک، که منجر به اسپرم صفر می‌ گردد.
• فیبروز کیستیک: یک بیماری ژنتیکی که می‌ تواند باعث انسداد مادرزادی مجاری شود.

علل غیرانسدادی آزواسپرمی

در این نوع، مشکل اصلی در تولید اسپرم در بیضه‌ هاست.

• علل ژنتیکی: مانند سندرم کلاین‌ فلتر، سندرم کالمن و حذف بخش‌ هایی از کروموزوم Y که تولید اسپرم را مختل می‌ کنند.
• عدم تعادل هورمونی و اختلالات غدد درون‌ ریز: از جمله هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک، هایپرپرولاکتینمی و مقاومت به آندروژن‌ ها.
• مشکلات انزالی: مانند انزال رتروگرید که گاهی بر اثر مصرف داروهایی مانند تامسولوسین ایجاد می‌ شود.
• واریکوسل: با افزایش دمای بیضه و اختلال در خون‌ رسانی، تولید اسپرم را کاهش می‌ دهد.
• بیماری‌ های کبدی و کلیوی: می‌ توانند به‌ طور غیرمستقیم بر عملکرد بیضه‌ ها اثر بگذارند.
• بیماری‌ های بیضه: شامل اورکیت ناشی از اوریون، تومور بیضه، پیچش بیضه، بیضه نزول‌ نکرده یا عدم تشکیل بیضه‌ ها.
• دیابت: در برخی موارد با آسیب عصبی و هورمونی، بر تولید یا خروج اسپرم اثر می‌ گذارد.

در نهایت باید توجه داشت که برخی از علل ایجاد کننده آزواسپرمی قابل درمان هستند و با تشخیص به‌ موقع و درمان مناسب، امکان حفظ یا بازگشت توان باروری در برخی بیماران وجود دارد.

علائم آزواسپرمی

معمولاً تا زمانی که تلاش برای بارداری با شکست مواجه نشود، فرد متوجه وجود این مشکل نمی‌ شود. با این حال در برخی مردان ممکن است نشانه‌ هایی مانند کاهش میل جنسی، اختلال در نعوظ، تورم یا احساس ناراحتی در اطراف بیضه‌ ها، وجود توده در کیسه بیضه و کاهش موهای صورت یا بدن مشاهده شود. این موارد که می‌ توانند در قالب علائم اسپرم صفر بروز کنند، الزاماً اختصاصی نیستند و گاهی به علت اختلالات هورمونی یا مشکلات ژنتیکی ایجاد می‌ شوند؛ بنابراین تشخیص قطعی تنها با انجام بررسی‌ های تخصصی توسط پزشک امکان‌ پذیر است.

انواع آزواسپرمی یا صفر بودن اسپرم

آزواسپرمی یا صفر بودن اسپرم به طور کلی به دو نوع اصلی تقسیم می‌ شود که هر کدام علت‌ ها، روند تشخیص و رویکرد درمانی متفاوتی دارند. شناخت این انواع به پزشک کمک می‌ کند مسیر درمانی مناسب‌ تری را انتخاب کند.

1. آزواسپرمی انسدادی: در این نوع، تولید اسپرم در بیضه‌ ها انجام می‌ شود اما به دلیل وجود انسداد در مسیر خروج اسپرم، اسپرم‌ ها وارد مایع منی نمی‌ شوند. این انسداد ممکن است در اپیدیدیم، لوله‌ های واز دفران یا مجاری انزالی رخ دهد و معمولاً در اثر عفونت‌ ها، جراحی‌ های قبلی، آسیب‌ ها یا وازکتومی ایجاد می‌ شود. در بسیاری از موارد، این نوع آزواسپرمی قابل درمان است.
2. آزواسپرمی غیرانسدادی: در آزواسپرمی غیرانسدادی، مشکل اصلی در فرآیند تولید اسپرم در بیضه‌ ها است. این وضعیت می‌ تواند ناشی از اختلالات ژنتیکی، مشکلات هورمونی، بیماری‌ های بیضه، واریکوسل شدید یا آسیب‌ های جدی به بافت بیضه باشد. شدت این نوع متفاوت است و بسته به علت زمینه‌ ای، شانس درمان و بازیابی توان باروری متغیر خواهد بود.

در برخی منابع، نوع سومی با عنوان آزواسپرمی موقتی یا ثانویه نیز مطرح می‌ شود که معمولاً در اثر مصرف برخی داروها، درمان‌ های پزشکی خاص یا شرایط گذرا ایجاد شده و با رفع عامل زمینه‌ ای ممکن است برطرف شود.

تشخیص اسپرم صفر

تشخیص اسپرم صفر نیازمند بررسی دقیق و مرحله‌ بندی‌ شده است و با هدف تأیید نبود اسپرم و شناسایی علت اصلی آن انجام می‌ شود. در ابتدا، تکرار آزمایش اسپرم برای اطمینان از نتیجه ضروری است و پس از آن، پزشک با استفاده از بررسی‌ های بالینی و آزمایشگاهی، نوع آزواسپرمی و علت زمینه‌ ای را مشخص می‌ کند.

• بررسی شرح حال بیمار: ارزیابی شغل، داروهای مصرفی، مصرف دخانیات یا مواد مخدر و سایر عوامل مؤثر بر تولید اسپرم.
• ویزیت و معاینات فیزیکی: بررسی اندازه و قوام بیضه‌ ها و وجود ناهنجاری‌ هایی مانند واریکوسل یا مشکلات ساختاری.
• بررسی آزمایش‌ های اسپرموگرام: تأیید نبود اسپرم و ارزیابی ویژگی‌ های مایع منی.
• بررسی‌ های رادیولوژیک: استفاده از سونوگرافی برای شناسایی انسدادها یا اختلالات آناتومیک.
• نمونه‌ برداری از بیضه‌ ها (بیوپسی): بررسی مستقیم فعالیت تولید اسپرم، به‌ ویژه در موارد مشکوک به آزواسپرمی غیرانسدادی.
• سنجش سطح هورمون‌ ها: اندازه‌ گیری هورمون‌ هایی مانند تستوسترون، FSH و LH برای ارزیابی عملکرد هورمونی.
• بررسی سابقه شیمی‌ درمانی یا پرتودرمانی: ارزیابی تأثیر درمان‌ های قبلی بر توانایی تولید اسپرم.
• بررسی سوابق بیماری خانوادگی: شناسایی اختلالات ژنتیکی یا مادرزادی مرتبط با اسپرم صفر.
• سونوگرافی اسکروتال یا ترانس‌ رکتال: بررسی بیضه‌ ها، پروستات و مجاری منی‌ بر جهت تشخیص انسداد یا ناهنجاری.
• آزمایش ادرار پس از انزال: بررسی احتمال انزال رتروگرید و ورود اسپرم به مثانه.

آیا با اسپرم صفر میتوان باردار شد؟

پاسخ به این سؤال به علت و نوع آزواسپرمی بستگی دارد. در برخی موارد، حتی با وجود اسپرم صفر نیز امکان درمان مؤثر و دستیابی به شانس فرزندآوری وجود دارد. برای مثال، در مواردی که اختلالات هورمونی یا رشد ناکافی بیضه‌ ها مطرح است، هورمون‌ درمانی می‌ تواند در برخی بیماران نتیجه‌ بخش باشد.
همچنین در مردانی که دچار واریکوسل واضح هستند، انجام عمل جراحی ممکن است شانس باروری را حدود 5 تا 10 درصد افزایش دهد و در برخی موارد می‌ توان از روش آمبولیزاسیون زیرپوستی نیز برای درمان واریکوسل استفاده کرد.
در آزواسپرمی انسدادی، جراحی ترمیمی گاهی قادر است مسیر عبور اسپرم را تا حدی بازگرداند و قدرت باروری را بهبود ببخشد. علاوه بر این، در شرایطی که تولید اسپرم به‌ طور طبیعی امکان‌ پذیر نباشد، استفاده از روش‌ های کمک‌ باروری مانند IUI و IVF می‌ تواند راهکار مناسبی برای درمان ناباروری و افزایش احتمال بارداری باشد.
درشکل زیر، نمایی از آنچه در زیر میکروسکوپ دیده می شود، نشان داده شده است.

درمان اسپرم صفر

درمان اسپرم صفر به نوع آزواسپرمی (انسدادی یا غیر انسدادی) و شرایط جسمی بیمار بستگی دارد و انتخاب روش درمانی باید حتماً زیر نظر متخصص اورولوژی یا ناباروری انجام شود.

درمان آزواسپرمی انسدادی

در مردانی که دچار آزواسپرمی انسدادی هستند، تولید اسپرم معمولاً طبیعی است اما به دلیل وجود انسداد در مسیر انتقال، اسپرم وارد مایع منی نمی‌ شود. بسته به محل و شدت انسداد، روش‌ های مختلفی برای بازیابی اسپرم و درمان قطعی ناباروری مردان وجود دارد.

• پیوند لوله منی‌ بر به اپیدیدیم با میکروسکوپ: این جراحی با استفاده از میکروسکوپ و دقت بالا انجام می‌ شود و حدود سه ساعت زمان می‌ برد. به دلیل ظرافت بسیار زیاد لوله‌ ها، میزان موفقیت محدود است و در حدود 10 درصد موارد، اسپرم در مایع منی ظاهر می‌ شود و شانس بارداری نیز نزدیک به همین میزان است.
• درمان انسداد مجرای انزالی: در صورتی که انسداد در مجرای انزالی باشد، درمان ساده‌ تر خواهد بود. در این روش، پزشک از طریق مجرای ادرار و با ایجاد یک برش کوچک، مسیر خروج اسپرم را باز می‌ کند که می‌ تواند به بهبود باروری منجر شود.
• روش PESA: این روش بیشتر در مردانی به کار می‌ رود که به‌ صورت مادرزادی فاقد لوله منی‌ بر دوطرفه هستند. اسپرم با سوزن مخصوص از اپیدیدیم استخراج شده و برای لقاح آزمایشگاهی مانند IVF یا ICSI مورد استفاده قرار می‌ گیرد.
• روش MESA: در این روش، کیسه بیضه باز شده و با کمک میکروسکوپ، ناحیه مسدود اپیدیدیم شناسایی می‌ شود. سپس اسپرم از بخش متسع استخراج و پس از بررسی، برای لقاح آزمایشگاهی ذخیره می‌ شود.
• روش TESA: زمانی که امکان استخراج اسپرم از اپیدیدیم وجود نداشته باشد، می‌ توان از این روش استفاده کرد. در TESA، اسپرم مستقیماً از بافت بیضه و از طریق پوست با سوزن مخصوص استخراج می‌ شود.

درمان آزواسپرمی غیر انسدادی

درمان آزواسپرمی غیر انسدادی نسبت به نوع انسدادی پیچیده‌ تر است، زیرا مشکل اصلی در تولید اسپرم توسط بیضه‌ هاست. در مواردی که اختلالات هورمونی عامل اصلی باشند، دارودرمانی و هورمون‌ درمانی گاهی می‌ تواند به تحریک بیضه‌ ها و بهبود تولید اسپرم کمک کند، ولی اکثر اوقات درمان بی نتیجه است و ناچارمی شوند که با گرفتن اسپرم اهدایی بچه دار شوند.

• بررسی اندازه بیضه‌ ها و سطح هورمون FSH نقش مهمی در تشخیص دارد. اگر بیضه‌ ها کوچک و سطح FSH بالا باشد، احتمال آزواسپرمی غیر انسدادی زیاد بوده و شانس باروری بسیار کاهش می‌یابد. در مقابل، مردانی که اندازه بیضه طبیعی و سطح FSH به‌ طور قابل‌ توجهی بالا نیست، ممکن است با داروی ناباروری مردان و برنامه‌ های تغذیه ای تقویت اسپرم به تولید محدود اسپرم دست یابند.
• در برخی مردان، بیضه نزول‌ نکرده که در کودکی به‌ موقع جراحی نشده است، می‌ تواند باعث از بین رفتن عملکرد بیضه شود. با این حال، در مواردی که جراحی در سن مناسب انجام شده باشد، امکان تحریک تولید اسپرم با دارو وجود دارد.
• همچنین در بعضی بیماران مبتلا به آزواسپرمی غیر انسدادی، در نمونه‌ برداری از بیضه تعداد محدودی اسپرم یافت می‌ شود. در این شرایط، اسپرم‌ های استخراج‌ شده می‌توانند برای لقاح آزمایشگاهی مورد استفاده قرار گیرند.

اگرچه آزواسپرمی غیر انسدادی در بسیاری از موارد درمان قطعی ندارد، اما با پیشرفت روش‌ های کمک‌ باروری، در برخی بیماران همچنان امکان فرزندآوری از طریق IVF وجود دارد.

برای درمان آزواسپرمی به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

برای درمان آزواسپرمی، مراجعه به پزشک متخصص اورولوژی یا اورولوژیست با فلوشیپ ناباروری مردان ضروری است. این متخصصان با بررسی دقیق آزمایش‌ های هورمونی، اسپرموگرام، سونوگرافی و در صورت نیاز نمونه‌ برداری از بیضه، نوع آزواسپرمی و علت اصلی آن را تشخیص می‌ دهند و مناسب‌ ترین مسیر درمانی را مشخص می‌ کنند. در برخی موارد، با درمان دارویی، جراحی یا روش‌ های کمک‌ باروری امکان بارداری طبیعی با اسپرم صفر یا دستیابی به اسپرم قابل استفاده در لقاح آزمایشگاهی فراهم می‌ شود. همچنین در شرایط خاص، شناسایی و استفاده از اسپرم برنده در فرآیندهای پیشرفته باروری می‌ تواند شانس فرزندآوری را افزایش دهد، بنابراین پیگیری درمان باید حتماً زیر نظر پزشک متخصص و باتجربه انجام شود.

درمان اسپرم صفر در اصفهان در مطب دکتر ایزدی

درمان اسپرم صفر در اصفهان در مطب دکتر ایزدی با رویکردی تخصصی و مبتنی بر تشخیص دقیق علت آزواسپرمی انجام می‌ شود. دکتر عنایت الله ایزدی، متخصص اورولوژی، با بهره‌ گیری از روش‌ های نوین تشخیصی شامل بررسی‌ های هورمونی، اسپرموگرام‌ های تخصصی، سونوگرافی و در صورت لزوم نمونه‌ برداری از بیضه، ابتدا نوع اسپرم صفر (انسدادی یا غیر انسدادی) را مشخص می‌ کند و سپس متناسب با شرایط هر بیمار، بهترین مسیر درمانی را پیشنهاد می‌ دهد. بسته به علت زمینه‌ ای، درمان می‌ تواند شامل دارودرمانی، هورمون‌ درمانی، جراحی‌ های اصلاحی یا استفاده از روش‌ های کمک‌ باروری باشد. هدف اصلی در این مسیر، افزایش شانس فرزندآوری و در موارد قابل درمان، دستیابی به درمان قطعی اسپرم صفر با کمترین عارضه و بیشترین اثربخشی است.

• انواع روشهای درمان آزواسپرمی انسدادی در مردان تاریخ انتشار : 1402-12-07تاریخ بروز رسانی : 1404-10-08
• انواع روشهای درمان آزواسپرمی غیر انسدادی تاریخ انتشار : 1402-12-11تاریخ بروز رسانی : 1404-10-09
• آزمایش آنالیز اسپرم یا اسپرموگرام؛ شرایط آزمایش اسپرم تاریخ انتشار : 1398-11-15تاریخ بروز رسانی : 1404-10-08
• آزوسپرمی (azoospermia) چیست؛ ویژگیهای اسپرم نرمال و غیر طبیعی تاریخ انتشار : 1399-03-21تاریخ بروز رسانی : 1404-10-09

سلام وخسته نباشی خدمت آقای دکتر وخانم محترمشان ، من سه بارتزریق کردم وبه خواست خدا و تلاش و علم شما به مراد دلم رسیدم . از شما سپاسگزارم .

سلام دکتر ایزدی عزیز کاش میشد لطفی که در حق ما کردید رو جبران کنیم. خدا هزاران هزاران برابر این شادیو بهتون برگردونه.من با تزریق اول باردار شدم. امروز صدای قلبشو شنیدم و امیدوارم همه ی منتظران بچه این لحظه رو تجربه کنن.من و همسرم دستتون رو میبوسیم و تا آخر عمر دعاگوی شما هستیم.

صدها فرشته بر آن دست بوسه می زند / کز کار خلق یک گرۀ بسته وا کند. جنای دکتر ایزدی، کام زندگیمان با شهدِ علم شما شیرین شد. دیشب جشن تولد عزیزی را گرفتیم که پروردگار بکمک شما بما عطا کرد. هیچوقت فراموشتان نخواهیم کرد.

باسلام خدمت آقای دکتر ایزدی پزشک حاذق و عالِم و همسرشان خانم سینایی گرامی: من برای بچه اول بعد از دو بار تزریق حامله شدم و برای بچه دوم هم بعد از دو بار تزریق مجددا باردار شدم و زایمان کردم. به لطف شما الان صاحب 2 فرزند دختر و پسر هستم. از خداوند متعال برای شما و خانواده تان آرزوی سربلندی و طول عمر باعزت دارم، ماناباشید و سرفراز. زوجی که هیچوقت شما را فراموش نخواهد کرد.

سلام به آقای دکتروپرسنل محترمشون : اسپرم من صفر بود . ما برابچه دوم اقدام کردیم و با دومین تزریق که شما برای همسرم انجام دادید باردار شد .خیلی ممنون از شما و اهداکنندۀ اسپرم بابت زحماتتان . امیدوارم بقیه هم مثل ما زود نتیجه بگیرند .

باسلام و درود خدمت آقای دکتر ایزدی و همسر محترمشان : من با بار دوم تزریق باردارشدم . بار اول آزمایش حاملگی دادم باورم نشد ، مجدد48 ساعت بعدش دوباره آزمایش دادم دوبرابر شده بود ، تشکر میکنم از آقای دکتر ایزدی که به لطف خدا ، شادی را به قلب و خانه ام آورد .