آزواسپرمی غیر انسدادی درمان دارد؟

آزواسپرمی غیر انسدادی یکی از مهم‌ترین علل ناباروری مردان است که به اختلال در تولید اسپرم در بیضه‌ها مربوط می‌شود. در این مقاله به بررسی دقیق این عارضه، علل بروز آن، روش‌های تشخیص و تفاوت آن با نوع انسدادی می‌پردازیم. همچنین درباره جدیدترین روش های درمان آزواسپرمی غیر انسدادی، میزان موفقیت درمان‌ها و گزینه‌های کمک‌باروری توضیح داده خواهد شد تا دیدی کامل و کاربردی نسبت به این مشکل و راهکارهای درمانی آن داشته باشید.

آزواسپرمی غیر انسدادی چیست؟

آزواسپرمی غیر انسدادی (NOA) یک وضعیت پزشکی است که در آن مرد به دلیل ناتوانی در تولید اسپرم با مشکل نبود اسپرم در مایع منی خود مواجه می‌شود. این یکی از اشکال شدید ناباروری مردان است.

علائم آزواسپرمی غیر انسدادی

معمولاً تا زمانی که با عدم موفقیت در بچه دار شدن مواجه نشوید، متوجه آزواسپرمی غیر انسدادی نخواهید شد. برخی از افراد علائم مرتبط با علت اصلی را دارند. به عنوان مثال، ممکن است به دلیل عدم تعادل هورمونی یا ایجاد توده در بیضه ها در اثر عفونت، میل جنسی کم داشته باشید.

انواع آزواسپرمی

1. آزواسپرمی انسدادی (OA)
2. آزواسپرمی غیر انسدادی (NOA)

علل ابتلا به آزواسپرمی غیر انسدادی

آزواسپرمی غیر انسدادی را می توان به علل پیش بیضه و بیضه تقسیم کرد:

آزواسپرمی غیر انسدادی پیش بیضه

همه شرایط پیش از بیضه، هورمون‌ هایی را که یک مرد برای تولید طبیعی اسپرم نیاز دارد، مختل می‌کند. اگر مردی هر یک از این شرایط را داشته باشد، به این معنی است که او نمی تواند اسپرم سالم و طبیعی تولید کند. علل آزواسپرمی غیر انسدادی پیش بیضه عبارتند از:

• هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک: این یک مشکل در غده هیپوفیز است که در آن هورمون های لازم برای تولید اسپرم یا تستوسترون را نمی سازد.
• کم کاری تیروئید
• استفاده از داروهای خاص
• افزایش استرادیول
• سندرم کالمن
• برخی از انواع نادر تومورهای هیپوفیز

این شرایط معمولاً از طریق داروهایی که از طریق خوراکی یا تزریقی مصرف می‌کنید قابل درمان هستند.

آزواسپرمی غیر انسدادی بیضه

اگر آزواسپرمی غیر انسدادی بیضه دارید، به این معنی است که چیزی مانع از ایجاد اسپرم طبیعی در بیضه‌ های شما می‌ شود. موارد زیادی می توانند باعث آزواسپرمی غیر انسدادی بیضه شوند. این شرایط اکثر موارد آزواسپرمی غیر انسدادی را تشکیل می دهند:

• واریکوسل یا وریدهای واریسی در کیسه بیضه که باعث اختلال در تولید اسپرم در بیضه می شود (اما به ندرت منجر به آزواسپرمی می شود).
• بیضه های نزول نکرده دو طرفه یا کریپتورکیدیسم.
• سرطان بیضه.
• گنادو توکسین ها مانند پرتودرمانی، شیمی درمانی و برخی مواد شیمیایی صنعتی که برای بیضه ها یا غدد جنسی سمی هستند.
• علل ایمونولوژیک، مانند ارکیت اوریون پس از بلوغ (زمانی که مردی که قبلاً بلوغ را پشت سر گذاشته است، در داخل بیضه خود دچار عفونت اوریون می شود).
• سندرم سلول سرتولی (زمانی که بیضه هیچ سلول اسپرمی ندارد).
• رشد ناقص، که در آن تمام اسپرم مرد فقط می تواند به یک مرحله معین و ناقص از رشد برسد.
• سندرم های ژنتیکی، مانند Klinefelters (این زمانی است که یک مرد یک کروموزوم X اضافی دارد، بنابراین آنها به جای گروه کروموزومی XY، گروه XXY دارند).

امکان باروری در آزواسپرمی غیر انسدادی

مردان مبتلا به آزواسپرمی غیر انسدادی قادر به تولید اسپرم نیستند. بنابراین زن و شوهر نمی توانند به طور طبیعی باردار شوند. با این حال، پس از ترکیبی از درمان‌ های پزشکی و جراحی کافی، پزشکان می‌ توانند اسپرم‌های سالم را از بیضه بازیابی کنند و از آن‌ها برای بارور کردن تخمک از طریق درمان ICSI استفاده کنند.

نحوه تشخیص آزواسپرمی غیر انسدادی

در طول تشخیص، پزشک شما نوع آزواسپرمی را تعیین می کند:

• آزواسپرمی انسدادی: اسپرم تولید می شود اما در دستگاه تناسلی شما مسدود می شود.
• آزواسپرمی غیر انسدادی: تولید اسپرم مختل می شود.

به طور کلی، مرد برای باروری به تعداد اسپرم‌ های زیر نیاز دارد:

• 10 تا 20 میلیون اسپرم متحرک برای لقاح بدون کمک
• 3 تا 5 میلیون برای تلقیح داخل رحمی
• 1 میلیون اسپرم برای لقاح آزمایشگاهی (IVF)
• 1 تا 20 اسپرم برای تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI)

نمونه های اسپرم حداقل تحت یک آزمایش قرار می گیرند:
مرحله اول شامل یک تحلیل اساسی است؛ اگر اسپرمی پیدا نشود، نمونه‌ها را در یک سانتریفیوژ چرخانده شده تا یک پلیت غلیظ ایجاد شده و بیشتر مورد بررسی قرار گیرد. تکنسین‌ های آزمایشگاهی به دنبال شواهدی از هرگونه اسپرم پنهان (کریپتو اسپرمی) خواهند بود.

آزواسپرمی در مقابل الیگواسپرمی

در طول تشخیص، ممکن است متوجه شوید که مقدار اسپرم غیرطبیعی کمی دارید (الیگواسپرمی)، به جای اینکه اصلاً اسپرم نداشته باشید. در این موارد، ممکن است در برنامه جراحی و پزشکی باروری مردان تحت درمان قرار بگیرید.
تشخیص شما همچنین ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تاریخچه پزشکی دقیق؛ شامل بررسی هرگونه سوابق موجود است (در حالی که ممکن است بیماران قبلاً برای ناباروری به پزشک مراجعه کرده باشند)
• معاینه‌ ی جسمی
• آزمایش هورمونی
• غربالگری ژنتیکی
• تصویربرداری دستگاه تناسلی: از سونوگرافی، ام آر آی (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) یا سی تی اسکن (توموگرافی کامپیوتری) استفاده می کند.

روش های درمان آزواسپرمی غیر انسدادی

درمان آزواسپرمی غیر انسدادی پس از ارزیابی دقیق علت زمینه‌ای آغاز می‌شود. ابتدا آزمایش مایع منی برای تأیید تشخیص تکرار شده و آزمایش‌های هورمونی مانند FSH، LH و تستوسترون انجام می‌شود. در صورت نیاز، بررسی‌های ژنتیکی یا سونوگرافی بیضه نیز درخواست می‌شود تا بهترین مسیر درمانی انتخاب گردد.

با توجه به نتایج، گزینه‌های درمانی شامل موارد زیر است:

درمان دارویی و هورمونی

اگر میزان تستوسترون زیستی پایینی باشد، معمولا داروی کلومیفن سیترات یا کلومید تجویز می‌شود. پس از آنکه چهار ماه این دارو مصرف شود و یک آزمایش مایع منی دیگر را تکرار خواهد شد. از هر نه مرد یک نفر پس از مصرف دارو برای بازگرداندن تستوسترون خود به محدوده طبیعی، اسپرم را به مایع منی بازمی‌ گرداند. اسپرم برخی از مردان پس از مصرف دارو به مایع منی باز نمی گردد.
تستوسترون زیستی با تستوسترون کل که بسیاری از آزمایشگاه ها بررسی می کنند متفاوت است.

جراحی استخراج اسپرم

اگر در مایع منی اسپرمی یافت نشود، ممکن است از روش‌های میکروسکوپی مانند استخراج اسپرم بیضه با میکروسرجری برای استخراج مستقیم اسپرم از بافت بیضه استفاده شود. در صورت موفقیت، اسپرم به‌دست‌آمده برای روش‌های کمک باروری استفاده می‌شود.

روش‌های کمک باروری

در صورت دستیابی به اسپرم، تکنیک‌هایی مانند IVF یا ICSI برای افزایش شانس باروری به کار می‌رود.

استفاده از اسپرم اهدایی

در شرایطی که تولید اسپرم در بیضه‌ها وجود نداشته باشد یا استخراج اسپرم موفقیت‌آمیز نباشد، استفاده از اسپرم اهدایی یکی از گزینه‌های درمانی مطرح است که با مشاوره تخصصی و بررسی شرایط زوجین انجام می‌شود.

انتخاب هر یک از این روش‌ها به علت اصلی بیماری، وضعیت هورمونی و شرایط فردی بیمار بستگی دارد و باید تحت نظر متخصص ناباروری انجام شود.

عمل جراحی آزواسپرمی غیر انسدادی

در آزواسپرمی غیر انسدادی، مشکل اصلی اختلال در تولید اسپرم داخل بیضه است. بنابراین جراحی‌ها یا با هدف بهبود شرایط تولید اسپرم انجام می‌شوند یا برای استخراج مستقیم اسپرم از بافت بیضه جهت استفاده در روش‌های کمک‌باروری مانند IVF/ICSI.

میکروتسه یااستخراج اسپرم بیضه با میکروسرجری

میکروتسه پیشرفته‌ترین و مؤثرترین روش جراحی در آزواسپرمی غیر انسدادی محسوب می‌شود. در این روش، جراح با استفاده از میکروسکوپ جراحی، بیضه را باز کرده و لوله‌های اسپرم‌ساز را با بزرگ‌نمایی بالا بررسی می‌کند. نواحی‌ای که ظاهر بهتری از نظر تولید اسپرم دارند به‌صورت هدفمند نمونه‌برداری می‌شوند.در طی روشmicro TESE، پزشکان تقریباً 50 تا 65 درصد مواقع می توانند اسپرم را پیدا کنند.

مزایا:

• بالاترین شانس یافتن اسپرم نسبت به روش‌های دیگر
• آسیب کمتر به بافت بیضه
• برداشت هدفمند و دقیق

اسپرم‌های به‌دست‌آمده معمولاً برای تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI) استفاده می‌شوند. میزان موفقیت به علت زمینه‌ای، سطح هورمون‌ها و وضعیت بافت بیضه بستگی دارد.

تستیکولار اسپرم اکستراکشن (TESE)

در روش تسه بدون استفاده از میکروسکوپ پیشرفته، از یک یا چند نقطه بیضه نمونه‌برداری انجام می‌شود. این روش ساده‌تر از میکروتسه است اما دقت پایین‌تری دارد، زیرا انتخاب نواحی تولیدکننده اسپرم به‌صورت هدفمند انجام نمی‌شود.

ویژگی‌ها:

• روش قدیمی‌تر نسبت به میکرو تسه
• احتمال آسیب بافتی بیشتر
• شانس موفقیت کمتر در مقایسه با روش میکروسکوپی

امروزه در بسیاری از مراکز تخصصی، میکروتسه جایگزین این روش شده است.

واریکوسلکتومی

در برخی مردان مبتلا به آزواسپرمی غیر انسدادی، وجود واریکوسل (گشادشدگی غیرطبیعی وریدهای بیضه) می‌تواند در اختلال تولید اسپرم نقش داشته باشد. در این شرایط، جراحی واریکوسلکتومی، به‌ویژه به روش میکروسکوپی می‌تواند باعث بهبود عملکرد بیضه شود. در این عمل، وریدهای معیوب بسته شده و جریان خون از مسیرهای سالم هدایت می‌شود. در درصدی از بیماران، پس از جراحی ممکن است اسپرم در مایع منی ظاهر شود یا شرایط برای استخراج موفق‌تر اسپرم فراهم شود.

این روش فقط در صورت وجود واریکوسل بالینی قابل توجه توصیه می‌شود و برای همه بیماران مناسب نیست.

بیوپسی تشخیصی بیضه

گاهی برای تعیین نوع اختلال اسپرم‌سازی (مانند توقف بلوغ اسپرم یا کاهش شدید تولید) بیوپسی انجام می‌شود. این اقدام می‌تواند هم جنبه تشخیصی داشته باشد و هم در صورت یافتن اسپرم، جنبه درمانی پیدا کند.

نتیجه بیوپسی به پزشک کمک می‌کند:

• احتمال موفقیت در استخراج اسپرم را پیش‌بینی کند
• درباره تکرار جراحی تصمیم‌گیری کند
• مسیر درمان کمک‌باروری را مشخص کند

در مجموع، انتخاب نوع جراحی به علت زمینه‌ای، نتایج آزمایش‌های هورمونی و ژنتیکی، اندازه بیضه و نظر متخصص اورولوژی یا ناباروری بستگی دارد.

درمان آزواسپرمی غیر انسدادی با سلولهای بنیادی

درمان آزواسپرمی غیرانسدادی با سلول های بنیادی یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های تحقیقاتی در حوزه ناباروری مردان است.در حال حاضر، روش‌های درمانی با سلول‌های بنیادی عمدتاً در مراحل آزمایشگاهی و کارآزمایی‌های بالینی اولیه قرار دارند و هدف آن‌ها بازیابی عملکرد طبیعی بیضه و امکان باروری طبیعی یا با کمک روش‌های کمکی مثل IVF است. این رویکرد نوین امیدبخش برای مردانی است که گزینه‌های محدودی برای درمان دارند، اما نیازمند بررسی دقیق پزشکی و پیگیری طولانی‌مدت است تا ایمنی و اثربخشی آن تأیید شود.

عوارض آزواسپرمی غیر انسدادی

از مهمترین عوارض این بیماری در مردان ناتوانایی در باروری تخمک زنان یا همان نازایی است. مردانی که به عارضه آزواسپرمی غیر انسدادی مبتلا هستند، به دلیل نداشتن اسپرم نمی توانند عملیات باروری سلول های جنسی را انجام دهند. بنابراین در حال حاضر یکی از مهم ترین علل نازایی در مردان، عدم وجود اسپرم ، اسپرم صفر یا آزواسپرمی است.

هزینه درمان آزواسپرمی غیر انسدادی

هزینه درمان آزواسپرمی غیر انسدادی بسته به نوع و شدت اختلال، علت زمینه‌ای و روش درمان انتخابی متغیر است. در مواردی که نیاز به استخراج مستقیم اسپرم از بیضه (مانند Micro-TESE) وجود داشته باشد، هزینه کل درمان افزایش می‌یابد. سایر عوامل مؤثر بر هزینه شامل مصرف داروهای هورمونی، آزمایش‌ها و مشاوره‌های تخصصی می‌باشد.

بهترین درمان آزواسپرمی غیر انسدادی

انتخاب بهترین درمان در آزواسپرمی غیر انسدادی به علت زمینه‌ای، وضعیت هورمونی، نتایج بررسی‌های ژنتیکی و شرایط بافت بیضه بستگی دارد. از آنجا که در این نوع آزواسپرمی مشکل اصلی اختلال در تولید اسپرم است، درمان‌ها معمولاً بر دو محور اصلی متمرکز می‌شوند: بهبود عملکرد بیضه و استخراج مستقیم اسپرم برای استفاده در روش‌های کمک‌باروری.

در مردانی که اختلال هورمونی دارند، اصلاح سطح تستوسترون و سایر هورمون‌ها با دارو می‌تواند در برخی موارد باعث بازگشت اسپرم به مایع منی یا افزایش شانس موفقیت جراحی استخراج اسپرم شود.

در صورت وجود واریکوسل بالینی قابل توجه، انجام واریکوسلکتومی ممکن است تولید اسپرم را در درصدی از بیماران بهبود دهد.

با این حال، مؤثرترین و استانداردترین روش درمانی در بیشتر بیماران، میکروتسه (Micro-TESE) است؛ روشی که در آن با کمک میکروسکوپ جراحی، اسپرم مستقیماً از بافت بیضه استخراج می‌شود و سپس در تکنیک‌هایی مانند ICSI مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش بالاترین شانس یافتن اسپرم را در میان روش‌های جراحی دارد.

در مواردی که استخراج اسپرم موفقیت‌آمیز نباشد، استفاده از اسپرم اهدایی می‌تواند یکی از گزینه‌های درمانی جایگزین باشد.

در نهایت، بهترین درمان یک نسخه ثابت برای همه بیماران نیست و باید پس از ارزیابی کامل توسط متخصص اورولوژی یا ناباروریتعیین شود.

سوالات متداول درباره آزواسپرمی غیر انسدادی

آزواسپرمی غیر انسدادی چیست؟

آزواسپرمی غیر انسدادی نوعی ناباروری مردان است که در آن تولید اسپرم در بیضه‌ها دچار اختلال می‌شود و اسپرم در مایع منی وجود ندارد. این مشکل به انسداد مجاری انتقال اسپرم مربوط نمی‌شود.

علت آزواسپرمی غیر انسدادی چیست؟

علل شایع شامل اختلالات هورمونی، اختلالات ژنتیکی، آسیب یا عفونت بیضه، سابقه شیمی‌درمانی یا درمان‌های دارویی خاص است.

آزواسپرمی غیر انسدادیچگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص بر اساس آزمایش مایع منی، آزمایش هورمون‌ها، سونوگرافی بیضه و در صورت نیاز آزمایش‌های ژنتیکی انجام می‌شود.

چه درمان هایی برای آزواسپرمی غیر انسدادی وجود دارد؟

اصلاح هورمون‌ها با داروهای مانند کلومیفن سیترات/ جراحی واریکوسل در صورت وجود واریکوسل بالینی/ استخراج مستقیم اسپرم با روش‌های TESE یا Micro-TESE/ استفاده از اسپرم اهدایی در مواردی که استخراج موفقیت‌آمیز نباشد

شانس موفقیت درمانآزواسپرمی غیر انسدادی چقدر است؟

در میکروتسه، حدود 50 تا 65 درصد بیماران می‌توانند اسپرم استخراج کنند، اما موفقیت نهایی به علت زمینه‌ای و وضعیت بافت بیضه بستگی دارد.

چه متخصصی باید درمانآزواسپرمی غیر انسدادی را انجام دهد؟

تمام مراحل تشخیص و درمان باید تحت نظر متخصص اورولوژی یا ناباروری مردان انجام شود تا بهترین روش درمانی با کمترین آسیب به بافت بیضه انتخاب شود.

• انواع روشهای درمان آزواسپرمی انسدادی در مردان تاریخ انتشار : 1402-12-07تاریخ بروز رسانی : 1404-11-14
• اسپرم صفر درمان دارد؟ | درمان آزواسپرمی توسط متخصص اورولوژی تاریخ انتشار : 1402-11-18تاریخ بروز رسانی : 1404-11-25